Guzy i torbiele kości szczęk i żuchwy
Etiologia powstawania torbieli bardzo często związana jest z procesami toczącymi się przy zębach, związana ze zmianami zapalnymi okołowierzchołkowymi, chorobami miazgi jak i przyzębia. Część z torbieli może wykazywać charakter nie zębopochodny a część być związana z innymi procesami chorobowymi. Badanie kliniczne i dobra ocena radiologiczna jest ważna w ocenie rozległości zmiany i wdrożenia odpowiedniego leczenia. Skala zmian torbielowatych i guzowatych w rejonie kości szczęk może wymagać różnego leczenia, zaczynając od wyłuszczenia zmiany, wyłyżeczkowania, ostektomi, na resekcji części kości, plastyce czy stabilnej osteosyntezie kończąc. Bardzo często celem zapewnienia dobrego utkania kości i gojenia stosuje się różnego rodzaju wszczepy i przeszczepy kości, celem wzmocnienia kości, zapewnienia lepszego gojenia czy uniknięcia ich patologicznego złamania. Skala leczonych patologii kostnych, śródkostnych jak i tych zewnątrzkostnych jest bardzo ciekawym zagadnieniem dla chirurgów.
Bardzo istotnym i ważnym zagadnieniem są guzy i torbiele zębopochodne u dzieci. Okazuje się, iż pomimo guzy zębopochodne u dzieci nie są częste, to samo ich wystąpienie i leczenie jest bardzo indywidualne i zależne od danego przypadku. Zdarza się, iż jeden zabieg jest wystarczający, a niekiedy leczenie jest złożone i etapowe. Stąd guzy zębopochodne (np.; AFO, AOT, OM, AM i inne…) u dzieci wymagają odpowiedniej diagnostyki klinicznej i radiologicznej.
Chirurgia ortognatyczna – wady szkieletowe zgryzu i asymetrie twarzy
Gdy zwykłe leczenie ortodontyczne jest nie wystarczające a podłoże wady zgryzu związane jest z zaburzeniami relacji kości, ważnym jest planowanie leczenia skojarzonego ortodontyczno-chirurgicznego. Tylko kompleksowe i adekwatne leczenie chirurgiczne szkieletowej wady zgryzu jest w stanie nie tylko wpłynąć na poprawę rysów i owalu twarzy, poprawić żucie i gryzienie a także nawet skorygować bezdechy śródsenne (OSAS), wpłynąć na funkcję stawów skroniowo-żuchwowych (TMJ, SKŻ), a przede wszystkim poprawić jakość życia pacjenta (Quality of life) u którego obecna jest złożona szkieletowa wada zgryzu.
Choroby stawów skroniowo-żuchwowych
Leczenie chirurgiczne stawów skroniowo-żuchwowych zawężone jest do wąskiego grona pacjentów. Wskazaniami do leczenia chirurgicznego oprócz zmian przerostowych, asymetrycznych i guzowatych stawów, są również zmiany o typie osteoarthrozy, przewlekłe nawykowe zwichnięcie żuchwy, wybrane zmiany degeneracyjne w stawie a także sytuacje w których trzeba wykonać zabieg plastyki i endoprotezoplastyki stawu.
Choroby zatok obocznych nosa, zębopochodne stany zapalne zatok szczękowych oraz inne choroby zatok i kości okolicznych
Często leczenie chirurgiczne w rejonie zatok obocznych nosa to nie tylko ich stan zapalny, ale również połączenia czy przetoki ustno-zatokowe powstałe po usuwaniu zębów czy leczeniu torbieli, a także wszelkie zmiany torbielowate i guzowate które mogą rozwijać się zarówno w zatoce lub wiązać się z chorobami zębów i kości wymagają dobrej oceny tomograficznej, by dobrać odpowiedni zakres leczenia. Zdarza się, iż pacjenci tacy często wymagają dodatkowego leczenia laryngologicznego, stomatologicznego/endodontycznego, a niekiedy nawet leczenie jest podzielone na etapy. Choroby zatok, a w szczególności zębopochodne stany zapalne zatok są bardzo nie doceniane.
Choroby zatok i części twarzowej czaszki stanowią często wyzwanie interdyscyplinarne, które udało nam się omówić i przedstawić w toku naszych badań naukowych w numerze specjalnym czasopisma Medicina, w oparciu o liczne prace międzynarodowe:
Zmiany guzowate, dysplastyczne i inne patologie kości szczęk, żuchwy oraz twarzy. Profilaktyka onkologiczna i diagnostyka
Dużym wyzwaniem są obecne pseudoguzy i guzy zapalne w rejonie twarzy, jamy ustnej i kości. Kości szczęk jak i żuchwa są lokalizacją wielu możliwych chorób kości, szczególnie zmian o typie kostnym, włóknistym, kostno-włóknistym, ale i innych, jak ogniska dysplazji czy też inne. Samo występowanie torbieli, guzów i innych zmian zależne jest często od stanu zębów czy innych procesów toczących się w rejonie kości szczęk.
Choroby gruczołów ślinowych, torbiele boczne i pośrodkowe szyi
Choroby zarówno dużych jak i małych gruczołów ślinowych charakteryzują się dużą zmiennością lokalizacji, wielkości jak i samej biologii tych zmian. Duże gruczoły ślinowe mogą być lokalizacją wielu zmian, gdzie głównie badanie ultrasonograficzne jak i badanie rezonansu magnetycznego potrafią dostarczyć wartościowych informacji diagnostycznych. Zmiany torbielowate szyi, zarówno w rejonie bocznym jak i pośrodkowym z kolei również wymagają oceny radiologicznej przed dalszym leczeniem chirurgicznym. Skala zmian torbielowatych jak i guzowatych, czy też innych jest na tyle bogata że każdorazowo należy rozpatrywać ją wieloaspektowo.
Zapalenia kości i inne stany zapalne jamy ustnej
Przebieg i etiologia zapalenia kości szczęk może mieć różna etiologie i przebieg. Często jest to leczenie trudne, długie, skomplikowane, a i często może kończyć się miernym powodzeniem, lub może wymagać ciągłego dalszego leczenia. Etiologia zapalenia kości może być wieloczynnikowa i przebiegać w różny sposób, który często zależny jest od stanu jamy ustnej i uzębienia, a także innych czynników miejscowych jak i ogólnych obecnych u danego pacjenta.
Nowoczesna diagnostyka radiologiczna w oparciu o badanie tomografii stożkowej (CBCT)
Niekiedy również badań radioizotopowych kości (badanie scyntygraficzne, SPECT-CT), a także badanie klasycznej tomografii (TK) i rezonansu magnetycznego (MR) wsparte badaniami ultrasonograficznymi (USG) wskazuje jak bardzo złożony jest proces diagnostyczny danych jednostek chorobowych w rejonie jamy ustnej, twarzy, czaszki twarzowej jak i szyi i okolic.
Tematyka prozdrowotna i profilaktyka onkologiczna
Tematyka prozdrowotna i profilaktyka onkologiczna, a w tym promocja badań przesiewowych w zakresie chorób jamy ustnej jest bardzo istotna. Pewien odstek chorób ogólnoustrojowych oraz chorób metabolicznych i endokrynnych może jako pierwszy manisfestować się w rejonie kości szczęk i żuchwy. Zaburzenia ze strony przytarczyc określane jako PNP można zdiagnozować już w jamie ustnej jako mnogie nie typowe zmiany kostne. Z drugiej strony inne choroby kości i błony śluzowej jamy ustnej mogą manifestować się ze względu na wpływ i działalność niektórych leków. Okazuje się, że wiele chorób i zespołów chorobowych może manifestować się w rejonie jamy ustnej jak i twarzy, stąd właśnie odpowiednia diagnostyka i wywiad chorobowy są bardzo ważnym elementem dobrze zaplanowanego leczenia chirurgicznego.